درباره‌ی ترجمه‌ی جزء از کل

«هیچی مثل سانسور، فروش کتاب رو بالا نمی‌بره!»

برخی از نقدهای وارده به ترجمه‌ی کتاب جز از کل

دوید سمتم و بغلم کرد. بعد خودش عقب کشید و به چشمان هم نگاه کردیم. کل ماجرا باور نکردنی بود. بعد ناگهان پسم زد و جیغ کشید(داریم چه کار می‌کنیم!) و قبل از این که بتوانم جواب بدهم گریه‌کنان از اتاق دوید بیرون.

She ran over and hugged me. Then she pulled away and we looked into each other’s eyes and breathed into each other’s nostrils. Then she kissed me with her eyes closed— I know because mine were wide open. Then she opened her eyes too, so I shut mine quickly. The whole thing was unbelievable! My hands went for her breasts, something I’d wanted to do even before she had them. Her hands, meanwhile, went straight for my belt, and she fumbled to undo it. For a split second I thought she wanted to hit me with it. Then I got into the swing of things, and reached up her skirt and pulled off her underpants. We crashed on the bed like fallen soldiers. There we struggled together, laboring to rid ourselves of unwanted garments, until she suddenly pushed herself from me and screamed, “What are we doing!” Before I could answer, she ran out of the room crying

اشتباهات ترجمه‌ی جزء از کل

پدرم برای دادگاه‌های مختلفی عریضه نوشت و با خیلی از وکلا مشورت کرد. ولی بالاخره فهمید پسرش را پیچیده در نوار چسب سرخ از دست داده. صفحه‌ی ۱۰۲

My father petitioned the courts and consulted numerous lawyers but soon realized he’d lost his son in a tangle of red tape

با سر شیرجه رفتم در استخر افسردگی. صفحه‌ی ۱۲۳

plunged into a deep depression

The answer: still, copper-brown, and surprisingly unreflective

بالاخره فهمیدم چرا غرور جزء گناهان کبیره است. نیروی نفرت انگیز زهرخندش مرا به این فکر فرو برد که چرا گناهان کبیره فقط هفت تا هستند؟ صفحه‌‌ی ۳۳۴

I finally understood why pride is one of the seven deadly sins, and such was the repellent force of his grin, I wondered why it shouldn’t be all seven

پشت سالن ورزش، سرم را میان دستانم گرفته بودم و نشسته بودم که بچه بی‌نقص مدرسه، یک‌جور هیتلر جوان و مهربان… صفحه‌ی ۳۸۲

I was sitting behind the gym with my head in my hands when a school prefect, a sort of benign Hitler youth

پاسخ پیمان خاکسار به نقدهای وارده

کتاب تازه‌چاپی روی میزم هست که از هر ده جمله، شش جمله‌اش غلط است. صحیح است نادیده گرفتن آن و پیراهن عثمان کردن red tape در جزء از کل؟ باید خدمت‌تان عرض کنم که اگر هر کدام از ترجمه‌های پیش از اینترنت را بررسی کنیم بی شمار ایراد پیدا خواهید کرد. ما دیکشنری اسلنگ درست و درمانی به فارسی نداریم. نمی‌توانیم هم داشته باشیم. انگلیسی در انگلستان، آمریکا، استرالیا، ایرلند و… تکلم می‌شود که هر کدام، اسلنگ خودشان را دارند و خیلی‌اوقات از حرف‌های هم سر در نمی‌آورند. می‌توانید به دو کتاب «از پست و بلند» ترجمه‌ی کریم امامی و «نظری به ترجمه» از صالح حسینی رجوع کنید که در هر دو کتاب، پنبه‌ی مترجمان صاحب‌نامی مثل مرحوم مهدی سحابی، نجف دریابندری و… را با همین روش مچ‌گیری زده‌اند. حالا بگذریم از این‌که منتقدی فقط در ده صفحه‌ی ابتدایی «لرد جیم کنراد» ده‌ها ایراد از صالح حسینی گرفت. اگر این شیوه، جواب‌گو بود تا حالا اوضاع ترجمه اصلاح شده بود...

ترجمه‌ی بی‌ایراد وجود ندارد

دست روی هر ترجمه‌ای بگذارید، اشکال پیدا می‌کنید. ترجمه‌ی کم‌اشکال یک چیزی مثل بنگاه فرانکلینِ سابق می‌خواهد که متاسفانه نداریم. واقعا نمی‌توانم تصور کنم مترجمان نسل‌های قبل چه عذابی برای برگردان هر جمله متحمل شده‌اند. فکر می‌کنید اگر دست روی دُن کیشوت با ترجمه‌ی مرحوم قاضی، هاکلبری فین با ترجمه‌ی نجف دریابندری، خانواده‌ی تیبو با ترجمه‌ی ابوالحسن نجفی بگذارید ایراد پیدا نمی‌شود؟ چند یا چندین ایراد دلیل بر تخطئه و ترور شخصیت مترجم است؟! اگر قرار بود توانایی‌های دریابندری را با ایراداتی که مسعود طوفان از ترجمه‌ی گور به گور گرفت بسنجیم، آیا امروز نجف دریابندری داشتیم؟ اهمیت این بزرگان در گشودن باب ادبیات جهان به جامعه‌ی بسته و سنتی ایران است. کسان زیادی، ایرادات بی‌شماری از ترجمه‌ی در جست وجوی زمان از دست رفته گرفته‌اند. ولی یک سوال؛ امروز خوش‌حال نیستیم از داشتن جست وجو؟ چندین ایراد در درک جملات کل اثر را نابود کرده؟ از خواندنش لذت نبرده و نمی‌بریم؟ یک مثال دیگر: جزء از کل به آلمانی ترجمه شده است. اولا که اسم کتاب، شده «پدرکشی و ماجراهای دیگر» (تا جایی که یادم است) مترجم به قدری در کتاب دست برده که باور کردنی نیست. جمله‌هایی را که نفهمیده، تفسیر خودش را گذاشته. جمله‌بندی‌ها را عوض کرده و ده‌ها کار دیگر...

میزان وفاداری در ترجمه‌ی در هر کشور متفاوت است

ویراستارهای امریکایی به راحتی متن‌های طولانی را بنا به صلاح‌دید خودشان کوتاه می‌کنند [تا] مبادا حوصله‌ی خوانندگان سر برود. با بیشتر آثار، مانند متون مقدس برخورد نمی‌کنند. من با کارشان موافقم ولی خودم این کار را نمی‌کنم. جزء از کل، سخت مجوز گرفت. وارد جزئیات نمی‌شوم ولی میزان حذفیات با رقم ادعایی، فاصله‌ی بسیار بسیار زیادی دارد. اگر جایی هم جمله‌ای حذف شده سعی کرده‌ام، خواننده جای خالی‌اش را حس نکند. چیزی که در این مناقشه خیلی آزارم داد، این همه تاکید روی پول بود. ناشر و مترجم عجله کرده‌اند تا اثر استیو تولتز را زودتر چاپ کنند تا به پول برسند. استیو تولتز؟ پول؟ مگر کسی استیو تولتز را می‌شناخت؟ اتفاق جالب دیگر، ذوق کردن دو قشر بود: ناشرانی که با وجود اطلاع از همکاری همیشگی‌ام با نشر چشمه از من کار خواسته بودند و [من] نداده بودم و مترجمانی که اسم و رسمی ندارند و بیست و چهار ساعته در فیس‌بوک، مشغول کامنت‌گذاری هستند! [البته] اشتباهاتم را پذیرا هستم و در چاپ‌های بعدی اصلاح‌شان می‌کنم. انگیزه و تلاش این دو نفر هم در مطابقت دادن هزار صفحه‌ی کتاب با متن اصلی و یافتن این سی چهل اشکال هم رشک برانگیز است. امیدوارم در کارشان موفق باشند و مترجمان خوبی شوند...